Açıklamayı yönergedeki fiile göre kur
Tanım bir kavramı gösterir. Betimleme ne olduğunu ya da sonuçların ne gösterdiğini söyler. Açıklama koşulları bir mekanizmaya bağlar. Bir ozmoz sorusunda „su hücreden çıkar” net yönü söyler; bu yönü açıklamak için zarın koşulları ve çözeltiler arasındaki fark hâlâ gerekir.
Dersinin istediği sözcükleri kullan, ama her terime gerekçede bir iş ver. Bir yanıt beklenen sözcüklerin hepsini taşıyabilir, yine de onları bağlamaz. Başlangıç koşullarından sonuca kadar sırayı bir okur izleyebiliyor mu, ona bak.
Bir ozmoz örneğinin koşullarını söyle
Burada zar suyun geçmesine izin verir, karşılaştırılan çözünenin geçmesine izin vermez. Çözeltiler eşit sıcaklıkta ideal çözelti sayılır ve başta basınç farkı yoktur. Bu sade modelde, zardan geçemeyen aynı çözünenin derişimi dışarıda daha yüksekse dışarıdaki su potansiyeli daha düşüktür; bu yüzden suyun başlangıçtaki net hareketi hücreden dışarıdır.
Bu koşullar önemlidir. Su potansiyeli basınca da, çözünenin etkisine de bağlıdır; zarın geçirgenliği sonucu değiştirir. Yalnız derişime bakan kestirmeyi her biyolojik duruma olduğu gibi uygulama. „Net” karşıt hareketler arasındaki farkı anlatır; her su molekülünün dışarı gittiğini söylemez.
Taşıma süreçlerini, neyin hareket ettiğine göre karşılaştır
Basit difüzyonda bir madde, hücre o hareket için doğrudan metabolik enerji vermeden derişim eğimi boyunca aşağı yayılır. Ozmoz, suyun seçici geçirgen bir zardan geçmesidir. Kolaylaştırılmış difüzyon zar proteinlerini kullanır; hareket yine ilgili eğim boyunca aşağıdır. Yalnızca proteinin işe karışması taşımayı aktif yapmaz.
Aktif taşıma, bir maddeyi derişim ya da elektrokimyasal eğimine karşı hareket ettirmek için enerji ister. Süreçleri karşılaştırırken maddeyi, eğimine göre yönü, zardaki yolu ve enerji gereksinimini söyle. Bu ayrımlar olmadan yalnız bir örnek listesi ezberleme.
Çizimde yapıyı işlevle bağla
Bir hücre etiketi yapıyı adlandırmalı ve sorunun düzeyinde rolünü açıklamalı. Zar çiziminde bir ok molekül hareketini gösterebilir; çizilmiş bir kanal ise olası bir yolu gösterir. Oku zarın fiziksel bir parçası saymadan önce göstergeyi oku.
Bir süreç çiziminde aşamalar arasında neyin değiştiğini betimle. Neyin girdiğini, neyin çıktığını ve sonraki adıma hangi koşulun izin verdiğini sor. Çizim sadeleştirilmişse, görüntünün kurmadığı ayrıntılı bir mekanizma ekleme; çizimin söylediği modelde kal.
Örüntüyü nedeninden ayır
Aynı süre sonunda üç bitki örneği için hazır verilere bak: kütleler, etiketli üç çözeltide +8%, 0% ve −6% değişir. Bu örüntüyü doğrudan betimleyebilirsin. Soru başlangıç koşullarını ve modeli vermedikçe, yalnız bu yüzdelerden her çözeltinin derişimini söyleyemezsin.
Kütle değişim yüzdesi (son kütle − ilk kütle)/ilk kütle × 100 olur. 10,0 g’dan 10,8 g’a çıkan bir örnekte artış 8% olur. Paydada ilk kütleyi kullan. Gözlenen bir ilişki, önerilen mekanizmayı destekleyebilir; nedensel sonucun ne kadar güçlü olduğu ise deneyin tasarımına ve diğer değişkenlere bağlıdır.
Varsayımları bozmadan değişen bir koşulu çalış
Basitleştirilmiş ozmoz modelinde derişim farkını tersine çevir. Zarın çözünen maddeyi geçirmediği ve başlangıç basınçlarının eşit olduğu koşulları koru. Suyun başlangıçtaki net hareket yönü de tersine döner. Basıncı veya zarın geçirgenliğini değiştirirsen sonucu tahmin etmeden önce modeli yeniden değerlendir.
Mekanizmayı notlara bakmadan söylemeyi dene, sonra eksik halkaya bak. İşe yarayan bir Lirno isteği çizimin tamamını, yönergedeki fiili ve emin olmadığın varsayımı içerir. Tanımları ve daha ileri istisnaları, sınıfında kullanılan ders kitabına göre kontrol et.
Kontrol edilen değişkeni tekrarlı ölçümden ayır
Hazır bir doku deneyinde eşit büyüklükte örnekler, aynı 30 dakikalık zaman aralığında farklı çözelti derişimlerine konur. Derişim bağımsız değişkendir; kütle değişim yüzdesi bağımlı değişkendir. Karşılaştırma anlamlı olsun diye örneğin büyüklüğü, sıcaklık, daldırma süresi ve kurutma kâğıdıyla kurulama aynı tutulmalıdır.
Her derişimde üç örnek kullanmak tekrarlı ölçüm verir; koşulları kontrol etmenin yerini tutmaz. Bir derişim +8%, +10% ve +12% değişim versin. Ortalama +10% olur; 8–12% aralığı bu örnekler arasındaki farklılığı gösterir. Farklılığı ortalamayla birlikte yaz. Bu ortalama bu gözlemleri anlatır; her örneğin aynı davrandığını kanıtlamaz.
